نوشته: مسعود زارع مهرجردی

بعضی وقت‌ها می‌شود منِ دیگری بود و خود را «دیگری» صدا زد بی آنکه خودِ من را نداشت.

5 سال پیش وقتی دوستی فیلم «نفس عمیق» را به من داد فکر نمی‌کردم که کشش یک فیلم بتواند بعد از این همه وقت من را تسخیر کند. نماینده سینمای آوانگارد در ایران هنوز هم جذاب است. در عین سادگی. در روایتی مستند وار به رسم بزرگان این شیوه می‌کوشد تا ابعاد دیگری از ما را به رخمان بکشد.

و در نهایت شخصیت مخاطب به سه قسمت تقسیم می‌شود: بخش معترض که در نهایت در اعتراضی که معلوم نمی‌شود به کجا است  بر اثر بیماری که معلوم نیست از کجاست در بیمارستان به جا می‌ماند، و دو بخش دیگر که در نهایت آزادی‌طلبی، شخصیتهای متضاد درون ما هستند. باید گفت این سه شخصیت در بعدی جامعه‌شناسانه حاصل دوران گذار کنونی جامعه ما هستند، حاصل دوران بدون فرم در تمام ابعاد (این خودش کلی بحث دارد).

در هر حال «مریم پالیزبان»، با میمیک صورت منحصر بفردش نقش مهمی در این تأثیر دارد و البته «منصور شهبازی» هم.

برای پی بردن به قدرت فیلمنامه بخشی از آن را می‌خوانیم:

آیدا: ببین من یه سیستمی دارم تو زندگیم به اسم راهپیمایی‌های طولانی مدت. بعد توی این راهپیمایی‌های طولانی مدت من همینجوری شروع میکنم، راه میرم، راه میرم، اصلا حرکتمو قطع نمی‌کنم. ماشینا بوق می‌زنن، مردم بهم متلک می‌گن، ماشین میاد از روم رد می‌شه، برف میاد، بارون میاد، ولی من همچنان به راه رفتن ادامه میدم. الانم اگه سوار شدم به خاطر این بود که خیلی خیس شده بودم. حوصلهٔ راه رفتن دیگه نداشتم، خسته شده بودم. بعد به خاطر اینم هیچی نمی‌شنوم برای این که تو گوشم موسیقیه. بعد، تمام مدت دارم موسیقی گوش می‌دم. تو چی؟ تو موسیقی گوش می‌دی؟ اون وقت چی گوش می‌دی؟ چون می‌دونی، من آدما رو از رو موزیکی که گوش می‌دن طبقه‌بندی می‌کنم. یعنی این که واسم مهمه بدونم کسی بلوز گوش بده، یا جز گوش بده، یا موسیقی آلترناتیو گوش بده، یا مثل من فکرش باز باشه، اول باخ گوش بده، بعد موسیقی آلترناتیو گوش بده، بعد همه رو پشت سر هم گوش بده و دچار هیچ مشکلی هم نشه. بعد حالا چی گوش می‌دی؟

منصور: من داریوش گوش می‌دم.

آیدا: … نکته‌شو گرفتم!

پ.ن: «نفس عمیق» فیلمی است داستانی به کارگردانی پرویز شهبازی و محصول 1380 ایران که جایزه سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را از جشنواره فیلم فجر همان سال و همچنین جایزه «فیپرشی» را از جشنواره فیلم پوسان 2003  دریافت کرد و نامزد نهایی ایران برای شرکت در اسکار بود.  فیلم در سایت IMDB‌ امتیاز خوب 4/7 را دارد.