پنج‌شنبه 14/3/88

کمی تا قسمتی شادمانم، نه به خاطر همه‌چیز، تنها به خاطر نفس «مناظره»؛ چیزی که برآنم داشت تا هر شب چند کلمه‌ای بنویسم. حاصل دو بازی دست‌گرمی شب‌های پیشین، یک مناظره جان‌دار «رو به جلو» بود. گفتگویی که در آن ضمن اشاراتی به گذشته –از سر نقد منصفانه در کنار یادآوری نقاط قوت- طرفین در عین رعایت احترام و اخلاق، پنبه دیدگاههای هم را زدند. مهندس موسوی مسلط‌تر بود و با شایستگی بابت برنامه شب پیش، به سهم خودش، از پیشگاه ایرانیان پوزش خواست (گرچه قصور یا تقصیری نکرده بود). دکتر رضایی هم چون گذشته دستِ پُر بود و تا حدی برنامه‌هایش را تبیین کرد و حریف را هم به میدان تبیین افکار طلبید. محسن رضایی یک نگرانی بجا دارد: این که آقایان موسوی و کروبی، به جهت شرایط خاص جناحی و حمایت‌های حزبی، در صورت انتخاب آیا خواهند توانست بدون هیچ تعارفی، از پس سهم‌خواهی‌ها برآیند و کارها را به کاردان‌ها بسپارند؟ نگرانی که در میان هواداران منتقد ایشان نیز وجود دارد. محسن رضایی در این سال‌ها بیکار نبوده و از شرایط مجمع به خوبی بهره برده، تسلط نسبی خوبی به شرایط دارد و نگاه، تجربه و استراتژی او نباید نادیده گرفته شود. باز هم امیدوارم رئیس‌جمهور بعدی در کابینه خود از ایشان مستقیماً‌ استفاده کند.

جمع‌بندی سه مناظره گذشته نشان می‌دهد که آقایان نگرانی و مسأله اصلی و «نقد» مردم، یعنی شرایط اقتصادی، را درک کرده‌اند و آن را محور برنامه‌ها و شعارهایشان قرار داده‌اند، گرچه آقیان موسوی و کروبی، به جهت شرایط خاص و انتظار بحق مردم و هواداران، مسائل فرهنگی، سیاسی (داخلی و خارجی) و آزادی‌های مدنی و حقوق شهروندی را نیز دائماً مد نظر دارند.

چهارشنبه 13/3/88

دیشب نوشتم که مناظره در ایران رویداد خجسته‌ای است، دومین رویداد خجسته نیز امشب رخ داد و آن مناظره واقعی و رو در روی نامزدها و گذر آنها از تعارفات بی‌فایده مرسوم بود. گرچه جنس نامزدهای دیشب و امشب و ایده‌ها و اختلاف نظرهایشان با هم تفاوت داشت. شخصیت مهندس موسوی و نوع آغاز کلام‌شان به گونه‌ای است که من تصور می‌کردم در مقابل فردی چون آقای احمدی‌نژاد که با هیجان بیشتری سخن می‌گویند مغلوب خواهد بود، چرا که ایشان کلامشان را معمولاً با تون پایین آغاز می‌کنند که گاهی نیز به نظر می‌رسد صدایشان می‌لرزد –چیزی که موجب پیامک‌های طعنه‌آمیز دوستان نیز شد. چنین افرادی در دوئل‌های کلامی کوتاه‌مدت امتیاز می‌دهند، امّا امشب، به رأی بنده، اشتباه تاکتیکی آقای احمدی‌نژاد در فرافکنی‌های آنچنانی و تصمیم ایشان برای حمله به قلب –یا مغز!- دشمن فرضی!! از یک سو و مدیریت زمان اشتباه ایشان از سوی دیگر منجر به آن شد که جناب موسوی میدان را با امتیاز ترک کنند. فرافکنی و اشاره مکرر به این که «شما سه نفرید و من یک نفر» (همان حکایت چند نفر به یک نفر؟!)، مکرراً جمع بستن آقایان هاشمی، خاتمی و موسوی، حمله شدید به آقایان هاشمی و ناطق نوری و خانواده‌هایشان و یک شبه افشاگری در مورد خانم دکتر رهنورد، در کنار منزه دانستن دولت فعلی از اشتباه –حتی در مواردی چون ماجرای دکتر! کردان، دوستی با ملت اسرائیل و ادغام حج و زیارت در سازمان گردشگری که منجر به موضع‌گیری و دخالت مقام رهبری نیز شده بود- و ناچیز دانستن خدمات دولت‌های پیشین و تقسیم تاریخ ایران پس از انقلاب به «پیش از 84 و پس از 84» (یا همان من و قبل از من!) و همچنین زیاده‌خواهی از مجری برنامه و عدم قناعت به زمان قانونی در اختیار هر نامزد، «امتیاز میزبانی» را از ایشان گرفت. (ایشان پس از خاتمه برنامه هم بدون توجه به این که طبق قرار قبلی خودشان شروع کرده‌اند و مهندس موسوی باید سخن پایانی را می‌گفتند، باز هم در حال غر زدن بودند که: آقای موسوی یک لیست اتهام مطرح می‌کنند و شما نمی‌گذارید…!)

سالیانی است که هر ایرانی شرافتمند و غیرتمندی افشای رانت‌خواری، اشرافی‌گری، قانون‌شکنی و تاراج اموال مردم توسط گروهی خاص را مطالبه می‌کند. رئیس جمهور فعلی نیز از ابتدا چنین قولی داده بودند اما سکوت 4 ساله ایشان و ناگهان نام بردن از چند نفر خاص، آن هم چند روز مانده به انتخابات و در جریان یک مناظره، که علی‌القاعده باید در آن به برنامه‌های فرارو و چالش‌های گذشته و آینده پرداخت، در افکار عمومی به نوعی بداخلاقی تعبیر خواهد شد. این درس مهمی است: گاهی حمله بدون برنامه و تاکتیک و احساساتی منجر به «گل به خودی» می‌شود، چه برسد به اینکه به جای بازی در زمین قانونی به «سکّوها» هم حمله کنی!

به گمان من جناب احمدی‌نژاد نیازی به تبلیغ ندارند. ایشان با تبلیغ یا بی‌تبلیغ، با سخنرانی یا بی‌سخنرانی، هواداران محترم خودشان را دارند که از تعداد آنها کم نمی‌شود –گرچه بخش نه چندان کوچکی از آرای ایشان طی چند روز گذشته به صندوق جناب دکتر رضایی ریخته شده است- اما مناظره امشب می‌تواند در آرای مهندس موسوی تأثیر مثبتی داشته باشد. ضمناً آقای احمدی‌نژاد در دو برنامه آینده، چالش سنگینی، به ویژه در حوزه‌های سیاست داخلی و اقتصادی، با آقایان رضایی و کروبی خواهند داشت.

سه‌شنبه 12/3/88

مناظره نامزدهای انتخاباتی در دنیای بیرون، یک امر عادی و بدیهی است که تا به امروز در ایران ما نادیده گرفته شده، اجرایی شدن این ایده رویداد خجسته‌ای است که به شفاف شدن ایده‌ها و سخن‌های نامزدها و معلوم شدن سره از ناسره در افکار عمومی جامعه کمک می‌کند.

امشب آقایان کروبی و محسن رضایی مناظره کردند. گذشته از این که بازار تعارف و تأیید یکدیگر داغ بود ولی به عنوان تمرین دست‌گرمیِ یکی دیگر از از ابزارهای دموکراسی، خوشایند بود. محسن رضایی را تا به اینجا نامزد عمل‌گرایی دیده‌ام که برنامه‌هایش نسبت به دیگران روشن‌تر و عملیاتی‌تر است. صد البته این آقایان و رویکرد و به تبع آن گروه کاری و مشاورانشان از یک جنس نیستند.

چنان که مشخص است جناب رضایی بخت ریاست جمهوری ندارند. از سوی دیگر آقای احمدی‌نژاد تا کنون نشان داده‌اند که تمایلی به میدان دادن به اندیشه‌های جدید و متفاوت با آرای خودشان ندارند. پس امیدوارم اگر جناب موسوی بر صندلی ریاست کشور نشستند، حتماً از جناب رضایی در جایگاهی شایسته استفاده کنند.