«فرزانه آقايى‌پور»، نویسنده، نمایش‌نامه‌نویس و فعال اجتماعی، متولد ۱۳۲۷ شهر خاش است. سال 1349 از رشته مهندسى برق دانشگاه صنعتی شریف فارغ‌التحصیل شده و تا سال 1363 به کار در حوزه تخصصی خود مشغول بوده است. سپس به مطالعه تاریخ معاصر ایران پرداخته و حالا نزديك به دو دهه است كه به شكل پيگير و حرفه‌اى مى‌نويسد. «هنر و داورى» شامل مجموعه مقالات او در زمينه نقد تئاتر و فلسفه هنر است، فيلم‌نامه «رستم و اسفنديار» (1383) را برای يك فيلم سينمايى نوشته، «ستار قره‌داغى» (1369) و «پارك اتابك» (1371)، دو نمايش‌نامه او با محوریت زندگى و مبارزات ستارخان است، نمايش‌نامه‌هاى «يارمحمدخان با چه كسى مى‌جنگد؟» (1374)، «رضاخان در يك نمايش عجيب» و «خانه شماره 109 خیابان کاخ» (1379) و رمان «سیما» (1388) از ديگر آثار اوست كه هر كدام در قالب كتابى مستقل منتشر شده‌اند. هم‌اینک او بیش از 50 داستان کوتاه، فیلم‌نامه «مهره» و مقاله‌ای پژوهشی با موضوع خیام را نیز آماده دارد که چاپ و منتشر نشده‌اند و رمان «نسترن» را نیز آماده چاپ دارد.

«پارک اتابک» عنوان نمایشنامه‌ای از فرزانه آقایی‌پور است که در سال 1371، به مناسبت یکصد و بیست و پنجمین زادروز ستارخان، سردارِ ملی، از سوی نشر توسعه چاپ و منتشر شده است. کتاب که 86 صفحه دارد، در آن زمان با قیمت 80 تومان عرضه شده است!

شخصیت‌های این داستان نمایش‌گونه اینهایند: ستارخان، یکانی،‌ ثقه‌الاسلام، امیرخیزی، باقرخان، میرزاحسین واعظ، حاج‌علی دوافروش و کوزه‌کنانی (هر سه از نمایندگان انجمن تبریز)، خیابانی، نوبری و هشترودی (نمایندگان آذربایجان در مجلس شورای ملی)، سپهدار، مخبرالسلطنه،‌ مستوفی‌الممالک، ‌سردار اسعد، ‌پیرم خان، ‌ضرغام‌السلطنه، ‌سردار محیی و…

داستان از اواخر آبان 1288 شروع می‌شود. جنبش مشروطه با جانفشانی مجاهدان به ثمر نشسته و حالا ستارخان پس از عزیمت به اردبیل برای سرکوب یاغیان، ‌با خیانت مخبرالسلطنه، والی آذربایجان مواجه شده که از اعزام نیروهای کمکی و تجهیزاتی که قول داده بوده خودداری نموده، ‌ولی با این حال، سردار ملی با پیروزی نسبی به تبریز برگشته و حالا با استقبال خوب مردم مواجه شده است ولی به شدت از این خیانت -که هدف آن صد البته نابودی خود ستارخان و مجاهدانش بوده- خشمناک است.

از همین‌جا فشارهای فراوان به ستارخان برای سفر – یا در واقع تبعیدش- به تهران شروع می‌شود تا سایه سنگینش از تبریز کوتاه شود و وجودش مانع اجرای اوامر دول روس و انگلیس نباشد و در واقع زیر نظر حکومت مرکزی «کنترل» شود اما او مقاومت می‌کند تا چندی بعد، اسفند 1288، که دعوت‌نامه (دستورنامه) رسمی مجلس شورای ملی و دولت به دست وی می‌رسد که لازم است برای تقدیر و… به تهران برود و بالاخره و پس از کش و قوس فراوان و خواهش‌های نمایندگان انجمن تبریز و… ستارخان و مجاهدانش، فروردین 1289 به سمت تهران حرکت می‌کنند…

پس از تقدیر از ستارخان و باقرخان در مجلس شورای ملی در فروردین 1289، ستارخان به شدت زیر نظر حکومت مرکزی قرار می‌گیرد و عملاً نه تنها اجازه هیچ‌گونه حرکت یا فعالیتی – حتی دخالت در امور معیشتی مردم یا مبارزه با احتکار گندم و…- را پیدا نمی‌کند بلکه به تدریج شرایط برای او و مجاهدان مشروطه تنگ‌تر و سخت‌تر می‌شود. مشکلات معیشتی مردم، کمبود نان،‌ ظلم‌ها و بی‌ناموسی‌های سواران بختیاری –که جزو مجاهدان نبوده‌اند ولی به واسط بختیاری بودن سردار اسعد، جزو قشون دولتی شده‌اند-، ‌بیکاری،‌ فقر و مبهم بودن شرایط کاری و آینده مجاهدان واقعی مشروطه، دسیسه‌های سردار اسعد و مستوفی‌الممالک برای حذف سردار ملی، ‌فشار و ترکتازی یپرم‌خان و دار و دسته‌اش، ‌ترور شخصیت‌های مختلف چون آیت‌الله بهبهانی،‌ علی‌محمدخان تربیت، ‌سید عبدالرزاق و… -که کم‌کم تلاش می‌شود به مجاهدان ستارخان نسبت داده شود- و… لحظه لحظه ستارخان و مجاهدان را که همگی در پارک اتابک اقامت گزیده‌اند، بیشتر زیر فشار قرار می‌دهد. مجاهدان خسته و رنجور و افسرده‌اند، ‌برخوردهای برخی از مردم با آنها تلخ است و گویی از آنها قرن‌ها فاصله دارند،‌ غریبه شده‌اند، انگار نه انگار همین‌ها بودند که از خانه و کار و زن و فرزندشان گذشتند و جانشان را کف دست گرفتند و جنبش مشروطه را به کرسی ثبات نشاندند!

اوایل مرداد 1289، سردار اسعد و مستوفی که پس از استعفای سپهدار،‌ به ریاست وزرا انتخاب شده و تشکیل کابینه داده، طرح خلع سلاح عمومی را برای اعاده امنیت به مجلس می‌برند و مجلس نیز مشروط به موافقت ستارخان و باقرخان، ‌آن را می‌پذیرد.

سردار در مجلس شورای ملی می‌کوشد مجلس و دولت را مجاب کند که نیروی مسلحی از میان مجاهدان برای برخورد با دشمنان داخلی و خارجی تشکیل شود که با مخالفت و مقاومت آنها مواجه می‌شود و در نهایت مجبور به قبول خلع سلاح می‌گردد تا دست‌کم از کشتار مجاهدان –که مستقیماً تهدید به سرکوب شدید در صورت عدم خلع سلاح شده‌اند- جلوگیری کند. مجاهدان اما از بی‌عدالتی‌های فراوان، ‌عدم پرداخت چندماهه مستمری ناچیزشان، قیمت ناعادلانه‌ای که دولت برای خرید سلاح‌ها تعیین کرده، ‌تحقیر و توهین‌های مستقیم و غیرمستقیم و… ناراضی‌اند و غرور و افتخار و شرف خود را در معرض خطر می‌بینند. چنین است که پس از انتشار اعلامیه تحقیرآمیز دولت، مجاهدان باقرخان، سردار محیی و ‌ضرغام‌السلطنه نیز به پارک اتابک می‌آیند و به مجاهدان ستارخان می‌پیوندند. پس از مذاکرات فراوان ستارخان و نمایندگان مجاهدان، امیرخیزی به نمایندگی، نزد دولت فرستاده می‌شود و خواسته‌های ساده آنها را مطرح می‌کند: قیمت عادلانه برای سلاح‌ها، پرداخت قیمت اسلحه‌های غنیمت گرفته‌شده از سربازان محمدعلی شاه،‌ پرداخت مستمری عقب‌افتاده و شغل مناسب برای مجاهدان!

مستوفی و سردار اسعد قول نصف و نیمه همکاری و تلاش! می‌دهند. در این میان خبر می‌رسد سردار محیی از ترس جانش به سفارت عثمانی پناهنده شده و ضرغام‌السلطنه هم به حرم حضرت عبدالعظیم رفته است! ستارخان که باور ندارد دولت به خاطر چند تفنگ، ‌مجاهدان را سرکوب کند (یا نمی‌خواهد باور کند)،‌ از مجاهدان می‌خواهد خلع سلاح را پیش از اتمام مهلت مقرر شروع کنند. خلع سلاح شروع می‌شود ولی به زودی با تحریک چند نفر از سفارت عثمانی که گفته‌اند مجاهدان، پس از خلع سلاح، ‌زندانی و سرکوب خواهند شد، شرایط عوض می‌شود. عده‌ای کفن می‌پوشند و…. از سوی دیگر، دولت از دادن مهلت یک‌ساعته به ستارخان خودداری می‌کند و ناگهان تیراندازی به سوی پارک شروع می‌شود و…

×××××××

کتاب که تمام شد، وسط راهم در مترو بودم و همه راه تا خانه را داشتم به تکرار تسلسل‌‌وار و تلخ و نامراد تاریخ فکر می‌کردم، به ناگهان ضد قهرمان شدنِ قهرمانان!

ای وای از استبداد خودساخته و خودخواسته، از حقارت درونی و فراموش‌کاری تاریخی… ای وای!

بد نیست چند خط پایانی کتاب را با هم بخوانیم، گفت‌وگوی ستارخان با یکانی و یک خبرنگار که پنهانی به دیدار سردار مجروح آمده:

ستارخان-            …چند نفر کشته شدند؟

یکانی-                هیچ‌کس کشته نشد.

ستارخان-            دروغ نگویید.

یکانی-                18 نفر از ما و 8 نفر از آنها.

ستارخان-            18 نفر؟ زخمی‌ها؟

یکانی-                حدود صد، صد و پنجاه نفر از دو طرف.

ستارخان-            بقیه کجا هستند؟

یکانی-                دستگیر شدند. در زندان نظمیه هستند.

ستارخان-            (نیم‌خیز می‌شود) چطور جرأت کردند؟ (مکث) پس همه را دستگیر کردند. باید ترتیبی بدهید که همه را آزاد کنند و به شهرهایشان بفرستند. قول می‌دهید؟

یکانی-                بله. سردار! خبرنگاری می‌خواهد با شما صحبت کند. وانمود کرده که قوم و خویش شماست.

ستارخان-            چرا؟

یکانی-                آخر بعضی از روزنامه‌ها را توقیف کرده‌اند. به هیچ خبرنگاری هم اجازه نمی‌دهند با شما صحبت کند.

خبرنگار-             سردار با وجود آنکه می‌دانم درد دارید و رنج می‌برید، اما خواهش می‌کنم به سؤالات من جواب دهید.

ستارخان-            اول شما به سؤال من پاسخ دهید. بگویید ببینم مردم چه نظری دارند؟

خبرنگار-             مردم می‌گویند شما را با خدعه و نیرنگ شکست دادند. می‌گویند اگر شما از اول می‌دانستید که باید بجنگید، از پس همه آنها برمی‌آمدید.

ستارخان-            نه! منظورم این بود که درباره همه این حوادث، روی‌هم‌رفته چه نظری دارند.

خبرنگار-             متأثرند. اما مرعوب شده‌اند. می‌گویند وقتی با ستارخان چنین کرده‌اند، ما دیگر جای خود داریم. اجازه می‌دهید بپرسم؟

ستارخان-            بفرمایید.

خبرنگار-             همه مسؤولین شما را سبب واقعه پارک اتابک معرفی کرده‌اند.

ستارخان-            چه کسانی؟ نام ببرید.

خبرنگار-             سردار اسعد، صدر اعظم، یپرم خان و حتی نمایندگان مجلس. نظر شما چیست؟

ستارخان-            آنها باید چنین نظری داشته باشند. اما… از این کشتار چه سودی عاید من می‌شد؟

خبرنگار-             نظر شما چیست؟ شما چه کسانی را مسبب این واقعه می‌دانید؟

ستارخان-            من چه بگویم؟ شما باید بگردید ببینید ما خار راه چه کسانی بودیم. شکا باید منتظر باشید و ببینید می‌خواهد چه اتفاقاتی بیفتد که قبل از آن می‌بایست جوانان غیور و وطن‌پرست از میان برداشته می‌شدند.

خبرنگار-             شما می‌دانید؟

ستارخان-            …

خبرنگار-             شما چرا از این کشتار جلوگیری نکردید؟

ستارخان-            من سعی خودم را کردم.

خبرنگار-             برای معالجه پای شما چه کرده‌اند؟

ستارخان-            می‌خواستند پای مرا قطع کنند. فعلاً‌که موافقت نکرده‌ام.

خبرنگار-             این راست است که برای شما خارج شدن از تهران ممنوع است؟ علت چیست؟

ستارخان-            بروید از آنها که ممنوع کرده‌اند، بپرسید.

…

جای تأمل و تغییر است.

به قول استاد حسینی:

تغییر با كار صورت می‌پذیرد،

همین كارهای كوچک!

آیا حاضر هستید هنگامی كه از دستشویی استفاده كردید، ولو اگر از پیش محل را ناتمیز گذاشته و بیرون آمده باشند، شما از برس مربوطه استفاده کرده و محل را تمیز كرده و بیرون آیید تا نفر پس از شما، به نفر قبلی ناسزا روانه ندارد…؟

یا آنكه با آب دهانی، كثافت را بدرقه و بر آن می‌افزایید و منتظر اقدام بقیه می‌مانید..؟!؟

دیری نگذشته از دوران بزرگان‌مان كه سنگ از سر راه كنار می‌زدند و نان خشكیده كوچه راه را می‌بوسیدند و كنار می‌گذاشتند، بر حیوانات و حتماً بر آدمیان و همسایه رحم داشتند و از اینكه 40 همسایه از هر سو را نمی‌شناسند، شرمنده بودند.
زمانی كه مردم، امین هم بودند و كلید خانه را به رفتگر می‌سپردند و چه بسیار یا چه كم، اختلاف‌ها كه با ریش‌سفیدی بزرگ‌تر‌ها حل می‌شد.

و صله رحم جاری بود و همه اسیر نابسامانی‌ها نبودند بلكه با قرض نیكو و پشتیبانی از یكدیگر، در صدد حل مسایل هم بودند. این‌ها همه در كنار ترافیك و آلودگی و رشوه و اختلاس و جنایت قدرت‌مداران و بی‌تفاوتی ما و اعتیاد ویران‌گر و كلیه‌فروشی و كودكان كار و خیابان و دختران فراری و كودك و همسرآزاری و قتل‌های ناموسی و…  جرم است و به قول آقای مهندس میثمی، همان «نار» است:

 خلصنا من النار یا رب!

سپاس از دوستی که این را برایم نوشت و اجازه بازنشرش را هم داد.

ما امروز خانه‌های بزرگتری داریم و خانواده‌های کوچکتر

راحتی بیشتر اما زمان کمتر

مدارک تحصیلی بالاتر اما درک عمومی پایین‌تر

آگاهی بیشتر اما قدرت تشخیص کمتر

متخصصان بیشتر و همین‌طور مشکلات بیشتر

داروهای بیشتر اما سلامتی کمتر

بدون ملاحظه روزها را می‌گذرانیم

خیلی کم می‌خندیم

خیلی تند رانندگی می‌کنیم

خیلی زود عصبانی می‌شویم

تا دیروقت بیدار می‌مانیم

خیلی خسته از خواب برمی‌خیزیم

خیلی کم مطالعه می‌کنیم

بیشتر اوقات تلویزیون نگاه می‌کنیم

خیلی به ندرت دعا می‌کنیم

چندین برابر دارایی داریم اما ارزش‌هایمان کمتر شده است

خیلی زیاد صحبت می‌کنیم

به اندازه کافی دوست نمی‌داریم

و خیلی زیاد دروغ می‌گوییم

زندگی ساختن را یاد گرفته‌ایم اما نه زندگی کردن را

تنها سال‌های عمر را به زندگی افزوده‌ایم و نه زندگی را به سال‌های عمر

ما ساختمان‌های بلندتر داریم اما طبع کوتاه‌تر

بزرگراه‌های پهن‌تر اما دیدگاه‌های باریک‌تر

بیشتر خرج می‌کنیم اما کمتر داریم

بیشتر می‌خریم اما کمتر لذت می‌بریم

ما تا ماه رفته‌ و برگشته‌ایم اما نمی‌توانیم برای دیدار همسایه جدیدمان از یک سوی خیابان به سوی دیگر برویم

فضای بیرون را فتح کرده‌ایم اما فضای درون را نه

اتم را شکافته‌ایم اما تعصب خود را نه

شتاب کردن را آموخته‌ایم اما شکیبایی را نه

بیشتر می‌نویسیم اما کمتر یاد می‌گیریم

بیشتر برنامه‌ریزی می‌کنیم اما کمتر انجام می‌دهیم

درآمدهای بالاتری داریم اما اصول اخلاقی پایین‌تر

رایانه‌های بیشتری می‌سازیم تا اطلاعات بیشتری نگه داریم و رونوشت‌های بیشتری تولید کنیم اما ارتباطات کمتری داریم

ما کمیت بیشتری داریم اما کیفیت کمتر

اکنون زمان غذاهای آماده اما دیرهضم است

مردان بلندقامت اما شخصیت‌های پست

سودهای کلان اما روابط سطحی

فرصت بیشتر اما تفریح کمتر

تنوع غذای بیشتر اما تغذیه ناسالم‌تر

درآمد بیشتر اما طلاق بیشتر

خانه‌های رؤیایی اما خانواده‌های ازهم‌پاشیده

پس پیشنهاد می‌کنم از امروز هیچ‌چیز را برای موقعیت‌های خاص نگذارید

زیرا هر روز زندگی یک روز خاص است

در جستجوی دانش باشید

بیشتر بخوانید

در ایوان بنشینید و منظره را تحسین کنید

بدون آنکه توجهی به نیازهایتان داشته باشید

زمان بیشتری را با خانواده و دوستان‌تان بگذرانید

غذای مورد علاقه‌تان را بخورید

و جاهایی که دوست دارید را ببینید

زندگی تنها حفظ بقا نیست، بلکه زنجیره‌ای از لحظه‌های لذت‌بخش است

از جام بلور خود استفاده کنید

بهترین عطرتان را برای روز مبادا نگه ندارید و هر روزی دوست دارید، از آن استفاده کنید

عباراتی چون «یکی از این روزها» و «روزی» را از دایره واژگان خود خارج کنید

هرچیزی که می‌تواند به خنده و شادی شما بیفزاید، به تأخیر نیندازید

هر روز، هر ساعت و هر دقیقه خاص است و شاید آخرین لحظه شما باشد

بیایید به خانواده و دوستان‌مان بگوییم چقدر آنها را دوست داریم

بیایید نامه‌ای که قصد داشتیم «یکی از این روزها» بنویسیم، همین امروز بنویسیم

«یکی از این روزها» ممکن است ما دیگر نباشیم!

مسافران محترمی که قصد ادامه مسیر به سمت ایستگاه قیطریه یا حرم مطهر را دارند،

در این ایستگاه از قطار پیاده شده و با توجه به تابلوهای راهنما وارد خط یک شوند!

پ.ن: خدا وکیلی بی‌سلیقگی تا چه حد!؟ خوب یک «ایستگاه» بگذارید اولش دیگه!

سهیلا پیش از پریدن از روی صندلی با فرزندی که در دل دارد سخن می‌گوید:

ببخش مرا
عزیزکم، صدای مرا می‌شنوی؟
در شهری که فریادرسی نبود
و نان به تساوی تقسیم نشده بود
کوچکترین تکه‌اش هم به ما نرسید
در شهری که محبت نبود
و شلاق و خشونت و تهمت و تکفیر
زبان حاکمان ستمگر بود
از عدالت موعودشان
جز حبس ابد برای پدر
و این سفره خالی
نصیبی به ما نرسید
عزیزکم، صدای مرا می‌شنوی؟
ببخش مرا
باور کن دنیای ما دنیای زیبایی نیست
از عشق و رأفت خبری نیست
گل‌های زیبای دشت را چیده‌اند
و سیاهی و توفان یأس و ناامیدی در کوچه‌ها جاری است
عزیزکم، ببخش مرا
در شهر هیچ پهلوانی نیست
باور کن هیچ پهلوانی نیست
دستار بر سران شهوت‌پرست
که دکان چندنبش دین باز کرده‌اند
به من لبخند می‌زنند
اما من هرگز به چنین لجن‌زاری آلوده نخواهم شد
بستر پاک تو را به مرداب شهوت و دین نخواهم داد
نخواهم داد
عزیزکم، صدای مرا می‌شنوی؟
ببخش مرا
ببخش مرا…

با سپاس از امید عزیز.

پ.ن.1: خدا وکیلی «سلیقه» هم خوب چیزیه!

پ.ن.2: امروز نمایندگان مجلس ایران، برخورد سرکوبگرانه پلیس انگلیس با مردم معترض رو محکوم کردند! حرفی برای گفتن ندارم!

دکتر رضایی‌پور، آقای فروتن، دکتر رضایی‌زاده و آقای نیک‌سرشت

سرآشپز بزرگ، مسابقه‌ای پرشور و هیجان‌انگیز است که قرار است از جمعه این هفته، ساعت 23 از شبکه دو سیما پخش شود. این مسابقه که به لطف حضور گرم حسین رفیعی و خانم ساغر عزیزی با روندی شاد، صمیمی و پرتحرّک برگزار می‌شود، در ظاهر رقابتی است میان آشپزهای مختلف از سراسر کشور، از رستوران‌های معروف و استان‌ها و قومیت‌های گوناگون که به تناسب، هم آقایان و هم خانم‌ها در آن شرکت دارند.

معیار اصلی مسابقه، پخت غذاهای اصیل ایرانی است و هرگونه غذا، پیش‌غذا یا پس‌غذای غیرایرانی و غیربومی باعث کسب امتیاز منفی خواهد شد.

در میان روند تند و سریع مسابقه، میان‌پرده‌های طنز «آتش» و «دریا» به لطف هنرمندی دو مجری برنامه، ساخته و پرداخته می‌شوند و مفاهیمی جالب و زیبا را در قالب نمایش به بینندگان تقدیم می‌کند.

علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن اصیل ایرانی و اسلامی، بویژه دوست‌داران طب سنتی ایران، در قالب این مسابقة پرهیجان با دقایقی کوتاه و بدیع مواجه خواهند شد. یکی اینکه خواهند شنید مجری از آشپز سؤال می‌کند این غذای شما چه طبعی دارد و سرد است یا گرم؟! و مثلاً آیا به تعادل مزاجی آن توجه کرده‌اید؟! یا مثلاً شما چقدر با طب سنتی آشنایی دارید و این غذای شما چه خواصی دارد؟! و از آن جالب‌تر اینکه بییندگان از دقایق کوتاه کارشناسی متخصصان طب سنتی دانشگاهی استفاده خواهند کرد.

تهیه‌کننده برنامه، جناب آقای سبط‌احمدی به کمک کارگردان هنری مسابقه، جناب آقای امیر نیک‌سرشت و کارگردان تلویزیونی آن، جناب آقای مسعود فروتن، در قالبی نرم و دلنشین و بدون هرگونه اجبار و دلزدگی و با پرهیز از قالب‌های مرسوم کارشناسی، که عمدتاً از مخاطبان بسیار اندکی برخوردارند، توانسته‌اند در یک حرکت فرهنگی و مؤثر، مفاهیم طب ایرانی و مهم‌ترین بخش آن یعنی تغذیه صحیح و آداب آشپزی ایرانی را به خانه‌های مردم بیاورند و در حقیقت، خاطرات مردم را در ذهن و دل ایشان بازخوانی کنند تا بازگشتی به فرهنگ اصیل خود داشته باشند.

در این مسابقه علاوه بر حضور کارشناسان و داورانی چون مدرس آشپزی، نمایندة اتحادیه رستوران‌داران و کارشناس تغذیه؛ دوستان خوب من دکتر مهرداد کریمی، دکتر محسن بهرامی، دکتر میثم شیرزاد، دکتر حسین رضایی‌زاده، دکتر سيدشاهين سلطاني و دکتر مژگان تن‌ساز (همگی از دستیاران ارشد دکترای تخصصی طب سنتی ایران) و همچنین دوستانی چون دکتر غلامرضا کردافشاری، دکتر آیتی و… نیز حضور دارند و در بیاناتی کوتاه و کاربردی درباره خواص طبی هر غذا و مزاج آنها توضیح می‌دهند و بنده کمترین هم افتخار داشتم که 8-7 جلسه‌ای در خدمت بزرگواران باشم.

دکتر رضایی‌زاده، دکتر رضایی‌پور، خانم رحیمی و خانم عیوضی

امیدوارم یاران جان، با تماشای این برنامه و دنبال کردن آن، ضمن آشنایی با خوراک‌های مختلف و خوشمزه، نکات کوتاهی از دانش حکیمانه و کاربردی طب ایرانی را نیز بیاموزند. دانشی عمیق که جوهره آن، نگاهداشت تندرستی و دور کردن بیماری با توجه به شش اصل ضروری (یا سته ضروریه) است که شاید توجه به «خوردن و ‌آشامیدن» مهم‌ترین آنها باشد.

امید که به زودی باز هم شاهد برنامه‌هایی پرشور و شعور از احیای فرهنگ ناب مردمی و اصالت ایرانی و اسلامی این سرزمین، توسط هنرمندان اهل ذوق و دانش در صدا و سیما و دیگر رسانه‌ها باشیم تا مگر بساط رنگ و ریا و انحراف گروهی مدعی بی‌مایه که با ادعای دفاع از این دانش بلند و گسترش آن، و از سر نافهمی و کج‌فهمی یا به طلب زر و زور، به گسترش مهملات و مزخرفات از دریچه این رسانه ملی مشغولند به‌زودی برچیده شود.

چنین باد.

برخی دوستان از تدابیر روزه‌های رمضان – بویژه امسال که هوا گرم است و روزها دراز- پرسیده بودند. اینجا چند نکته‌ای عرض می‌کنم و باقی را وامی‌گذارم به پرسش‌های موردی یاران که در حد سواد اندکم راهنمایی کنم.

- تا می‌توانید از خوردن چربی‌ها و خوراکی‌های چرب، بویژه در وعده سحری، پرهیز کنید چرا که موجب ایجاد عطش و تشنگی می‌شوند.

- پس از خوردن خوراکی‌های چرب، بویژه در وعده افطار، کمی پودر رازیانه را با نبات میل کنید تا عوارض آن را کم کند و به گوارش بهتر خوراک کمک نماید.

- در روزهای گرم سال و بویژه در روزهای روزه‌داری، از خوردن میوه‌های گرمسیری چون موز و انبه (و کمتر آناناس) پرهیز کنید چرا که زیاده‌روی در خوردن آنها موجب افزایش غلظت خودن می‌شود.

- باز کردن روزه و آغاز یک‌باره افطار با خوراک‌های سنگین معمول، بویژه در افراد گرم‌مزاج و کسانی‌ که معده‌های گرمی دارند، زیان‌آفرین است. به همه افراد سفارش می‌کنم برای باز کردن روزه از یک استکان آب گرم و مثلاً یک عدد خرما استفاده کنند و در صورت نیاز زیاد، 3-2 لقمه خوراک، در حد رفع گرسنگی میل نمایند و خوراک اصلی را به عنوان وعده شام دست‌کم یک ساعت پس از آن میل کنند.

- برای کاهش تشنگی و عطش در زمان روزه، می‌توانید از شربت‌های سرکه‌شیره، سکنجبین یا شربت آبلیمو در وعده‌های سحری یا افطاری استفاده کنید. نوشیدن کمی عرق کاسنی به تنهایی یا همراه با یک قاشق چایخوری تخم خرفه در وعده سحری نیز برای کاهش تشنگی در طول روز بسیار مفید خواهد بود.

- با توجه به درازی روز و فاصله کم وعده‌های افطاری و شام با سحری روز پسین، پرهیز از پرخوری و برهم‌خوری در زمان افطار و پس از آن، بسیار مهم است و در صورت رعایت نکردن، می‌تواند موجب بدگواری و ناراحتی‌های گوارشی شود.

- در روزهای ماه مبارک بهتر است افراد کمتر از شیرینی‌ها، بویژه شیرینی‌های قنادی چون زولبیا و بامیه یا پشمک استفاده کنند و مصرف آنها را به برطرف کردن هوس محدود نمایند.

- توصیه شده در مناطقی که درخت نخل رشد نمی‌کند، از مصرف زیاد خرما پرهیز شود ولی در مناطق خرماخیز زیاد خوردن آن منعی ندارد. 

- با توجه به درازی روزها و گرمی هوا، می‌توان به همه روزه‌داران سفارش کرد روزانه حدود یک ساعت بخوابند که خوب بهتر است در حدود پیش از ظهر باشد یا دست‌کم نزدیک غروب آفتاب نباشد.

و…

التماس دعای زیاد… یعنی: التماس زیاد دعا!

حوزه‌های مورد علاقه و تمرکز «عطارنامه» را می‌توان چنین برشمرد: معرفی و گسترش طب سنتی ایران با دیدگاهی مترقّی، دانشی و عقلانی، اخلاق پزشکی در طب ایرانی، تاریخ پزشکی ایران‌زمین، معرفی بزرگان و پیشکسوتان طب سنتی و پیشه عطّاری، توجه به جایگاه پرارزش و بااصالت تغذیه در طب سنتی ایران و نگاهداشت تندرستی، توجه به رعایت اصول تندرستی و بردن آنها به لایه‌های عمیق مردمی و اجتماعی، معرفی میوه‌ها و گیاهان دارویی ساده و در دسترس و ویژگی‌ها و خواص آنها به مردم و عطّاران، ایجاد فضا برای فعالیت دانشی و پژوهشی دانشجویان طب و داروسازی سنتی و انتشار مقالات آنان و….

«عطارنامه» مطالب بسیار مفیدی برای استفاده عموم مردم و علاقمندان دانش اصیل و عمیق طب ایرانی دارد که از آن جمله‌اند:

تدابیر فصل‌های مختلف سال، شیوه‌های ابداعی پزشکان ایرانی در درمان بیماری‌های مختلف، تاریخ پزشکی، معرفی بزرگان طب و حکمت ایرانی، اخلاق پزشکی، معرفی مکاتب مختلف طب سنتی و مکمل، تبیین ارزش نان، گوشت، سبزی‌ها، میوه‌ها و… معرفی گیاهان دارویی مختلف، معرفی جایگاه تدابیر مهم بهداشت و سلامتی چون خوردن و آشامیدن، هوا، مسکن، خواب و بیداری، ورزش، استحمام، ماساژ و غیره، گفتگو با پیشکسوت‌های طب ایرانی و عطاری، آموزش مبانی طب سنتی ایران، دستور پخت خوراک سالم، پرسش و پاسخ‌های پزشکی، معرفی کتاب و اخبار طب سنتی ایران.

در شماره 16 این نشریه می‌خوانید:

عطاری و حکمت / دکتر محمدمهدی اصفهانی

اهمیت علم غذاشناسی در قرن بیستم / شادروان دکتر سیدجلال مصطفوی کاشانی

ارجوزه پزشکی ابن‌سینا و ترجمه منظوم آن به پارسی / دکتر حسین کیانی و دکتر مجید نیمروزی

آثار ابن‌سینا در لهستان / پروفسور ا. زایانچکوسکی

زندگی و آثار حکیم سیداسماعیل گرگانی / دکتر فریبا قربانی

پیش به سوی خوشبختی!

آنچه درباره طب ایرانی باید بدانیم / گفتگوی خانم آمنه فرخی با استاد محمد عبادیانی

زندگی‌نامه دکتر مرتضی شیخ / دکتر ناصر رضایی‌پور

مروری بر موسیقی‌درمانی / دکتر فرسته نوری

ورزش از نگاه طب سنتی ایران / دکتر غزاله حیدری‌راد

تدابیر تندرستی در میان‌سالان و سالخوردگان / خانم پریسا مزیّنی

نوشابه بدون قند ننوشید! / دکتر محسن خوش‌نیت و خانم ژاله شادمان

توت در یک نگاه / دکتر داوود حاجی‌قاسم‌علی

هندوانه / مهندس راضیه رضایی

گفتگو با عطار / گفتگوی مهندس زهره عباسی با خانم زهرا نیکوکار

یادمان درگذشتگان / به یاد دکتر محمدصادق رجحان و مهندس سیدحسین حجازی

برگی از احساس، یادمانی از شقایق / مهندس مسعود خدیوی کاشانی

گزارش اختصاصی عطارنامه از برنامه تلویزیونی سرآشپز بزرگ

معرفی کتاب و مجله

و اخبار طب سنتی ایران

که به نیّت پوست نازک آزادی

شلیک شده باشد

و سرانجام

به قصد شقیقه دژخیم

کمانه نکرده باشد

چاقویی را به یاد ندارم

که برای گلوی خوش‌آواز عشق

از غلاف بیرون زده باشد

و آخر دسته خودش را

نبریده باشد

حالا،

هر چه می‌خواهید، شلیک کنید و

هر چه می‌خواهید، چاقو بکشید.